USG w ciąży

11-13+6 tydzień

Badanie ultrasonograficzne wykonane pomiędzy 11 a 13+6 tygodniem ciąży umożliwia przeprowadzenie najefektywniejszego badania przesiewowego w kierunku trisomii 21 oraz innych poważniejszych aberracji chromosomowych. Dodatkowe korzyści wynikające z przeprowadzenia badania w tym terminie to dokładne określenie czasu trwania ciąży, wczesne wykrywanie wielu poważnych wad płodu, diagnostyka ciąży mnogiej oraz możliwość przeprowadzenia badania przesiewowego w kierunku wystąpienia ciężkiej postaci stanu przedrzucawkowego. Celem nieinwazyjnych przesiewowych badań prenatalnych jest wyodrębnienie z całej populacji ciężarnych tych kobiet, u których występuje największe prawdopodobieństwo urodzenia dziecka dotkniętego aberracją chromosomową. Do najczęściej występujących aberracji należą: trisomia 21 (zespół Downa), trisomia 18 (zespół Edwardsa) i trisomia 13 (zespół Pataua) oraz monosomia chromosomu X (zespół Turnera). Najważniejszym markerem aberracji chromosomalnych w pierwszym trymestrze ciąży jest zwiększona szerokość przezierności karkowej (NT). Pomiar ten pozwala na wykrycie około 75-80% płodów z nieprawidłowym kariotypem, przy odsetku wyników fałszywie dodatnich wynoszącym 5%. Na podstawie szerokości NT można oszacować nie tylko ryzyko wystąpienia aberracji chromosomalnych ale także prawdopodobieństwo wewnątrzmacicznego obumarcia płodu oraz urodzenia zdrowego dziecka bez poważniejszych wad. Do pozostałych markerów ultrasonograficznych należą: częstość pracy serca (FHR), obecność przepływu wstecznego przez zastawkę trójdzielną serca (TR), przepływ w przewodzie żylnym, kąt czołowo-szczękowy (FMF) oraz obecność kości nosowej (NB).

Połączenia stosowanych w pierwszym trymestrze ciąży testów diagnostycznych w kierunku wykrywania zespołu Downa:

  • badanie przesiewowe oparte o wiek matki ma czułość 30% w wykrywaniu zespołu Downa
  • badanie przesiewowe oparte o pomiar przezierności karkowej (NT) ma czułość 80% w wykrywaniu zespołu Downa
  • badanie przesiewowe oparte o badania krwi (ß-hCG i PAPP-A) mają czułość 60% w wykrywaniu zespołu Downa
  • połączenie obu metod: badania USG - pomiar NT oraz badania z krwi matki (wolne ß-hCG i PAPP-A) ma czułość 90% w wykrywaniu zespołu Downa

18-22 tydzień

Jest to badanie wykonywane w celu oceny rozwoju i anatomii płodu. Wykonuje się biometrię płodu: wymiar dwuciemieniowy główki (BPD), obwód główki (HC), obwód brzuszka płodu (AC), pomiar długości kości udowej (FL). W oparciu o dokonane pomiary, aparat USG oblicza wagę płodu. Ponadto należy szczegółowo ocenić budowę anatomiczną płodu, budowę czaszki, mózgowia - komory mózgu, sploty naczyniówkowe, tylny dół czaszki, móżdżek, dokładnie należy przyjrzeć się twarzy płodu - ocenić jego profil, oczodoły, podniebienie i wargę górną. Dodatkowo w drugim trymestrze ciąży należy uwzględnić pomiar długości kości nosowej (NB) oraz fałdu karkowego (NF) jako markerów wad genetycznych płodu. Dalszej ocenie podlega ciągłość kręgosłupa, klatka piersiowa, wielkość i położenie serca, obraz czterech jam serca i odejścia wielkich naczyń, częstość i miarowość pracy serca. Ocenić należy jamę brzuszną płodu - ciągłość powłok, lokalizację i wielkość żołądka, echogeniczność jelit, nerki oraz pęcherz moczowy. Obejrzeć należy kończyny płodu - kości udowe i podudzia oraz stopy, kości ramieniowe i przedramienia oraz dłonie, ocenić ruchomość kończyn. Bardzo istotnym elementem badania w drugim trymestrze jest lokalizacja łożyska, ocena jego struktury i dojrzałości wg Grannuma, ocena sznura pępowinowego, liczby naczyń pępowiny, ocena objętości płynu owodniowego. Badanie to powinno również obejmować ocenę macicy i ewentualnych zmian np. mięśniaków oraz ocenę przydatków i możliwych tam zmian np. guzów jajnika. W uzasadnionych klinicznie przypadkach badanie to powinno obejmować również ocenę szyjki macicy - długość i kształt ujścia wewnętrznego - wykonane głowicą dopochwową.

USG po 30 tygodniu

Badanie to jest wykonywane w celu oceny rozwoju i dobrostanu płodu. Nie jest to badanie nastawione na uchwycenie nieprawidłowości budowy z uwagi na trudniejsze warunki np. bardziej uwapnione kości. W miarę możliwości oceniana jest jednak anatomia dziecka. Z badań przeprowadzanych w tym okresie ciąży istotne znaczenie ma przewidywana masa płodu, która obliczana może być według różnych algorytmów np. Sheparda, Campbella, Hadlocka. Ocenić należy tkankę łożyska, jego dojrzałość wg Grannuma, budowę macicy, długość szyjki macicy. Bardzo istotne jest oszacowanie ilości płynu owodniowego na podstawie indeksu płynu owodniowego (AFI) lub szerokości maksymalnej kieszonki płynowej (MPV). Badania dopplerowskie przepływów w tętnicy pępowinowej płodu (UA), tętnicy środkowej mózgu (MCA), przewodzie żylnym (DV) i tętnicach macicznych (UTA) pomagają określić czy jest zachowany dobrostan płodu i czy nie grozi mu niedotlenienie.

Przesiewowe badanie serca płodu

Wady serca charakteryzują się najwyższą częstością występowania wśród wszystkich wad płodu, występują kilkukrotnie częściej niż aberracje chromosomowe min. trisomia 21 (zespół Downa). Przesiewowe badanie echokardiograficzne płodu ma na celu odróżnienie serca prawidłowego od nieprawidłowego. Badanie to powinno być wykonane u każdego płodu pomiędzy 18 a 22 tygodniem ciąży. Badanie echokardiograficzne płodu umożliwia ustalenie rozpoznania, podjęcie decyzji odnośnie terminu i miejsca porodu, wyboru ośrodka, w którym dziecko ma być leczone oraz postępowania bezpośrednio po porodzie. Echokardiograficzne badanie przesiewowe serca płodu powinno zawierać trzy poprzeczne przekroje:

  • Przekrój poprzeczny jamy brzusznej
  • Obraz czterech jam serca
  • Obraz trzech naczyń w śródpiersiu

Czynniki ryzyka wad serca płodu

Wywiad

  • Urodzenie dziecka zwadą wrodzoną serca
  • Wada wrodzona serca w rodzinie
  • Zespoły genetyczne występujące w rodzinie
  • Zapłodnienie In vitro

Czynniki położnicze

  • Poronienia samoistne w wywiadzie
  • Ciąża mnoga

Czynniki matczyne

  • Cukrzyca przedciążowa
  • Fenyloketonuria
  • Choroby układowe tkanki łącznej

Teratogeny

  • Niektóre leki
  • Infekcja
  • Alkohol
  • Narkotyki

Powrót do strony głównej

Projekt i wykonanie Creato 2010 Pozycjonowanie Grudziądz